Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, sự cải cách trong quy trình thực hiện các thủ tục đăng ký kinh doanh cũng trở nên tinh gọn hơn. Tuy nhiên điều này đã vô tình tạo ra những kẽ hở cho các hành vi đánh cắp thông tin cá nhân để giả mạo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Thời gian gần đây, hàng loạt vụ việc đã được báo chí phản ánh, tình trạng nhiều người dân bất ngờ vì bị cấm xuất cảnh tại sân bay với lý do chưa thực hiện tất toán các nghĩa vụ thuế doanh nghiệp và đang đứng tên giám đốc của các công ty ma đang nợ thuế hàng trăm triệu đến tỷ đồng. Điều đáng nói đó chính là chính họ chưa từng biết đến sự tồn tại của những doanh nghiệp đó và bản thân tại sao lại trở thành giám đốc. Các "công ty bình phong" này thực chất được thành lập để nhằm mục đích mua bán hoá đơn trái pháp luật, trốn tránh nghĩa vụ thuế.
Quy định pháp luật trong việc xác minh hồ sơ đăng ký doanh nghiệp?
Trước đây, theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp thì thủ tục thành lập doanh nghiệp, thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh nay chỉ cần đăng ký nộp trực tuyến tại Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (dangkykinhdoanh.gov.vn). Do đó, chỉ cần bản sao chứng thực CCCD bị đánh cắp hoặc giả mạo, kẻ gian có thể dễ dàng làm giả hồ sơ để thành lập một Công ty hay thay đổi người đại diện pháp luật mà không cần phải qua xác minh thực tế. Nhiều đối tượng đã lợi dụng những khe hở trong quy trình xác minh hồ sơ đăng ký kinh doanh trực tuyến và đánh cắp thông tin của người dân để thực hiện các hành vi trái pháp luật.
Vậy bằng cách nào mà thông tin cá nhân của người dân lại bị đánh cắp như vậy?
Nguyên nhân sâu xa nằm ở việc dữ liệu cá nhân bị rò rỉ ngày càng phổ biến trong thời đại số, cùng với quy định chưa chặt chẽ về việc xác thực sinh trắc học. Dù Nhà nước đã ban hành rất nhiều quy định pháp luật siết chặt hơn quá trình bảo mật dữ liệu thông tin hay cải cách về trong quy trình thực hiện các thủ tục đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên thực tế cho thấy, các hành vi đánh cắp dữ liệu thông tin cá nhân vẫn còn tồn tại, biến người dân vô tội thành "con nợ thuế" chỉ qua một vài thao tác. Việc thông tin cá nhân của người dân bị đánh cắp thường bắt nguồn từ sự sơ hở trong thói quen sinh hoạt và các lỗ hổng bảo mật công nghệ. Phổ biến nhất là tình trạng rò rỉ dữ liệu từ các nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng không chính thống, hoặc các cửa hàng dịch vụ nơi người dân vô tình cung cấp CMND/CCCD để đăng ký thành viên. Bên cạnh đó, các đối tượng xấu còn sử dụng thủ đoạn tấn công giả mạo (Phishing) bằng cách gửi đường link lạ qua SMS, Zalo để lừa người dùng nhập thông tin cá nhân. Đặc biệt nguy hiểm là thói quen chia sẻ hình ảnh căn cước lên mạng xã hội hoặc sơ suất khi đi công chứng, làm thủ tục hành chính tại các cơ sở không uy tín, khiến hình ảnh hai mặt của thẻ CCCD lọt vào tay tội phạm.
Tính tới thời điểm hiện tại, Cơ quan đăng ký kinh doanh ở nhiều tỉnh thành cũng đã ghi nhận rất nhiều đơn trình báo với các vụ việc tương tự. Nhiều nạn nhân chỉ kịp phát hiện vụ việc khi bản thân bị cấm xuất cảnh tại sân bay hoặc nhận thông báo nợ thuế từ Cơ quan Thuế.
Theo quy định của Luật doanh nghiệp 2020 sửa đổi bổ sung 2025 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP thì trường hợp có căn cứ xác định nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo thì tổ chức, cá nhân liên quan gửi văn bản đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh để đề nghị thu hồi theo quy định., đồng thời cũng đề nghị Cơ quan quản lý thuế chấm dứt hiệu lực mã số thuế và xóa nghĩa vụ thuế liên quan đến người bị mạo danh theo quy định của Luật Quản lý thuế hiện hành.
Do đó, người dân cần nắm rõ phương án xử lý từng bước để có thể bảo vệ quyền lợi hợp pháp cũng như quá trình xử lý vụ việc trở nên linh hoạt và dễ dàng hơn.
Hướng dẫn quy trình xử lý?
Bước 1: Kiểm tra và xác minh thông tin
Người dân có thể tiến hành kiểm tra các thông tin cá nhân của mình có đang được sử dụng bất hợp pháp hay không thông qua các trang thông tin sau:
- Đối với thông tin doanh nghiệp: Truy cập Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (https://dangkykinhdoanh.gov.vn).
- Tra cứu thông qua mã số doanh nghiệp; tra cứu bố cáo điện tử (doanh nghiệp) để kiểm tra thông tin cá nhân có đang được đứng tên làm giám đốc hay người đại diện theo pháp luật ở doanh nghiệp nào hay không.
- Trong trường hợp thông tin cá nhân được sử dụng bất hợp pháp, người dân cần thu thập đầy đủ các thông tin bao gồm: Tên công ty, mã số thuế, địa chỉ trụ sở, ngày thành lập, ngành nghề kinh doanh, bố cáo điện tử.
- Đối với thông tin về tình trạng nợ thuế: Truy cập trên hệ thống của Cơ quan thuế (etax.gdt.gov.vn) hoặc liên hệ Cơ quan Thuế địa phương.
Bước 2: Trình báo cơ quan có thẩm quyền để điều tra hành vi vi phạm
- Làm đơn trình báo gửi Công an nơi doanh nghiệp giả mạo đăng ký trụ sở chính và Cơ quan công an có thẩm quyền.
- Nội dung đơn: Cần thể hiện rõ việc các thông tin cá nhân bị đánh cắp và sử dụng bất hợp pháp; Yêu cầu xác minh hành vi đánh cắp thông tin cá nhân, giả mạo chữ ký/tài liệu theo Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2025.
- Đính kèm: Các tài liệu chứng cứ thu thập được, bố cáo điện tử doanh nghiệp.
- Làm đơn trình báo gửi đến Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi doanh nghiệp đăng ký.
- Nội dung đơn: Yêu cầu xác minh thông tin thành lập doanh nghiệp là giả mạo; Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Làm đơn trình báo gửi Cơ quan Thuế để xử lý nghĩa vụ thuế (kèm thông báo tiếp nhận đơn tố giác của Cơ quan Công an), yêu cầu xóa nghĩa vụ thuế liên quan sau khi doanh nghiệp bị thu hồi đăng ký.
- Làm đơn khiếu nại đến Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trong trường hợp bị buộc tạm dừng cưỡng chế (như tạm hoãn xuất cảnh), kèm các tài liệu chứng cứ vụ việc đang được xử lý.
Bước 3: Theo dõi và phối hợp với Cơ quan có thẩm quyền xử lý vụ việc
- Người dân cần chủ động theo dõi, cập nhật và thực hiện đúng quy trình theo hướng dẫn của các Cơ quan có thẩm quyền để vụ việc được xử lý nhanh chóng hơn.
- Đối với trường hợp chưa xác thực thông tin cá nhân với Cơ sở dữ liệu quốc gia, người dân cần chủ động liên hệ, tích hợp xác thực sinh trắc học và cơ sở dữ liệu dân cư.
Việc bất ngờ bị 'áp đặt' vai trò người đại diện pháp luật -Giám đốc cho một doanh nghiệp nợ thuế không chỉ là một rủi ro pháp lý nghiêm trọng mà còn trực tiếp xâm phạm đến quyền lợi, uy tín và tự do cá nhân. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, sự tinh gọn của thủ tục hành chính vô tình trở thành kẽ hở cho các hành vi trục lợi dữ liệu. Do đó, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, mỗi cá nhân cần chủ động kiểm soát tình trạng thuế và bảo mật thông tin định danh của mình.
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách triệt để, người dân nên tìm đến sự hỗ trợ từ các tổ chức hành nghề luật sư chuyên nghiệp. Nacilaw tự hào là đơn vị luật uy tín, sở hữu đội ngũ luật sư dày dạn kinh nghiệm và đã xử lý thành công hàng loạt vụ việc mạo danh giám đốc tương tự. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng khách hàng để tháo gỡ nút thắt pháp lý và bảo vệ uy tín cho cá nhân một cách nhanh chóng, hiệu quả nhất.
Ls. Lê Phát Đạt
